Việt Nam hiện nay được cho là có khoảng 50 chiến hạm cỡ nhỏ, trang bị lạc hậu và vài trăm tàu xuồng chiến đấu trên sông.

Hải quân Nhân dân Việt Nam có các cấp đơn vị: hải đoàn, hải đội tàu, binh đoàn Hải quân đánh bộ, các binh đoàn bộ đội chuyên môn, các đơn vị bảo đảm phục vụ (ra đa, thông tin, kỹ thuật, hậu cần...).

• Trụ sở Bộ Tư lệnh: Thành phố Hải Phòng
• Tư lệnh: Phó đô đốc Nguyễn Văn Hiến, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.
• Chính ủy: Phó đô đốc Trần Thanh Huyền.
• Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng: Chuẩn đô đốc, Phạm Ngọc Minh.
• Phó Tư lệnh: Chuẩn đô đốc, Lê Văn Đạo;
• Phó chính ủy: Chuẩn đô đốc, Nguyễn Cộng Hòa

Các vùng hải quân

Ngày 26 tháng 10 năm 1975, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 141/QĐ-QP thành lập 5 vùng duyên hải thuộc Bộ Tư lệnh hải quân và quy đinh phạm vi quản lý của 5 vùng. Đến năm 1978 giải thể vùng 2 và đổi tên vùng duyên hải thành vùng hải quân.

1. Vùng 1 (hoặc vùng I, vùng A): Vịnh Bắc Bộ. Thời kỳ 1975-78 vùng 1 quản lý vùng biển từ Móng Cái đến Ninh Bình (cửa sông Đáy). Tháng 10 năm 1978 một phần lực lượng của Vùng 2 giải thể được sáp nhập vào Vùng 1. Từ đây Vùng 1 được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ một vùng biển rộng từ cửa sông Bắc Luân đến mũi Độc (ở gần Đèo Ngang, vùng giáp giới hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình) bao gồm các đảo gần bờ, xa bờ và thềm lục địa thuộc Vịnh Bắc Bộ.
2. Vùng 2 (hoặc vùng II, vùng B). Vùng II quản lý vùng biển từ Thanh Hóa đến Thừa Thiên. Đến năm 1978 giải thể, nhập vào vùng 1 và vùng 3. Ngày 28 tháng 8 năm 2009, vùng 2 mới được thành lập, nhiệm vụ chính là quản lý, bảo vệ chủ quyền vùng biển từ Bình Thuận đến Bạc Liêu, trong đó có khu vực trọng điểm là vùng biển có các cụm kinh tế - khoa học - dịch vụ (gọi tắt là DK1) thuộc thềm lục địa phía Nam.
3. Vùng 3 (hoặc vùng III, vùng C). Thời kỳ 1975-78 vùng 3 quản lý vùng biển từ Đà Nẵng đến mũi Kê Gà (Bình Thuận), có bờ biển dài khoảng 1.100 km. Sau khi vùng 2 giải thể, vùng 3 quản lý cả đoạn giữa miền Trung, từ mũi Độc trở vào đến Bình Thuận, gồm đảo Cồn Cỏ, Lý Sơn... Trụ sở Bộ Chỉ huy: Đà Nẵng. Vùng III Duyên hải gồm 3 khu duyên hải: Nam Ngãi (khu 31), Bình Phú (khu 32), Khánh, Ninh, Bình (Khu 33), mỗi khu duyên hải tương đương cấp trung đoàn.
4. Vùng 4 (hoặc vùng IV, vùng D): Vùng 4 quản lý Quần đảo Trường Sa và vùng biển phía nam miền Trung, từ Hàm Tân đến sông Soài Rạp.
5. Vùng 5 (hoặc vùng V, vùng E): Vùng 5 quản lý vùng biển Nam biển Đông và vịnh Thái Lan, từ sông Soài Rạp đến Hà Tiên.

Các cấp hàm

Trước năm 1981, quân hàm cấp tướng của quân chủng hải quân chưa có tên gọi riêng, vẫn mô phỏng theo cách gọi của Trung Quốc. Từ năm 1981, quân hàm các cấp tướng trong hải quân mới có tên gọi riêng, theo cách gọi của Liên Xô: Đô đốc (tương đương Thượng tướng), Phó Đô đốc (tương đương Trung tướng), Chuẩn Đô đốc (tương đương Thiếu tướng), được quy định lần đầu tiên trong Luật sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam ban hành ngày 31 tháng 12 năm 1981. Về phù hiệu và cấp hiệu quân hàm xem bài Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Cho đến nay mới có một sĩ quan Hải quân lên tới cấp Đô đốc: cố Tư lệnh Hải quân Giáp Văn Cương (1921-1990). Ông được phong làm Đô đốc năm 1988. Theo Luật sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam (1999) thì Phó Đô đốc là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ Tư lệnh Quân chủng Hải quân.

Chỉ huy và Lãnh đạo qua các thời kỳ

• Cục trưởng kiêm Chính ủy Cục Phòng thủ bờ biển: Tạ Xuân Thu, Cục phó: Nguyễn Bá Phát, Tham mưu trưởng: Đoàn Bá Khánh
• Cục trưởng Cục Hải quân: Nguyễn Bá Phát

Tư lệnh

• Tạ Xuân Thu (1964), Tư lệnh đầu tiên của Quân chủng Hải quân, Thiếu tướng (1961)
• Nguyễn Bá Phát (1964-1974), Đại tá rồi Thiếu tướng Hải quân (1974)
• Đoàn Bá Khánh, (1974-1975), Đại tá Hải quân
• Nguyễn Bá Phát (1976-1977), Thiếu tướng
• Giáp Văn Cương (1977-1980), Thiếu tướng (1974), Trung tướng (1980)
• Đoàn Bá Khánh, (1981-1983), Chuẩn Đô đốc (1981)
• Giáp Văn Cương (1984-1990), Phó Đô đốc rồi Đô đốc Hải quân (1988) (Đô đốc duy nhất của hải quân nhân dân Việt Nam)
• Hoàng Hữu Thái, (1990-1994), Phó Đô đốc Hải quân
• Mai Xuân Vĩnh, (1994-1999), Phó Đô đốc Hải quân
• Võ Nhân Huân, Quyền Tư lệnh (1999), Chuẩn Đô đốc Hải quân, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII
• Đỗ Xuân Công (2000-2004), Phó Đô đốc Hải quân
• Nguyễn Văn Hiến (từ 2004), Phó Đô đốc Hải quân, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam

Chính ủy

• Tạ Xuân Thu (1965-1967), Thiếu tướng (1961).
• Đoàn Phụng (1967-1969), Đại tá Hải quân
• Lương Tuấn Khang (1969-1970), Đại tá Hải quân
• Hoàng Trà (1971-1974), Đại tá rồi Thiếu tướng Hải quân (1974).
• Trần Văn Giang (1974-1975), Đại tá Hải quân
• Hoàng Trà (1975-1979), Thiếu tướng Hải quân
• Trần Văn Giang (1981-1986), Chuẩn Đô đốc (1981)

Phó tư lệnh về chính trị

• Lê Văn Xuân (1987-1995), Phó đô đốc
• Võ Nhân Huân (1995- 1999), Chuẩn Đô đốc
• Nguyễn Văn Tình (2000-2008), Phó Đô đốc. Nghỉ hưu ngày 1/1/2008

Chính ủy

• Trần Thanh Huyền (Từ 16-1-2008), Phó đô đốc.

Trang bị của Hải quân Nhân dân Việt Nam

Nước SX	Tên	Số lượng	Trọng tải (tấn)	Dài x Ngang x Sâu (m)	Động cơ	Chân vịt	Công suất (mã lực)	Vận tốc (hải lý/giờ)	Tầm hoạt động (dặm ở hải lý)	Thủy thủ đoàn	Vũ khí	Ghi chú
Tàu ngầm
Nga	Kilo (cải tiến)	6	2300	73,8x9,9x6,6	Diesel điện	1	2x3650 + 6000	nổi 10, lặn 17	nổi 6000/7, lặn 400/3	52	6 ống bắn ngư lôi 553 ly, 18 ngư lôi, 24 mìn, 8 SA-N-8 tên lửa phòng không	Việt Nam ký MoU mua 6 chiếc trong tháng 4 năm 2009 với tổng trị giá 1,5 tỉ USD
Bắc Triều Tiên	Yugo	2	90	73,8x9,9x6,6	MTU (Diesel đơn trục)	1		nổi 10, lặn 4			Ngư lôi 400 ly	Có nguồn tin cho rằng Yugo sẽ không còn được sử dụng từ năm 2010
Tàu khu trục nhỏ
Nga	Gepard	2	1560	102,14x13,60 x5,30	CONDOG đơn trục	2	4000 + 14960	17	20000/10	160	8 SS-N-25, 1 SA-N-4 (20 tên lửa), 1 khẩu 76,2 ly, 2 cặp 30 ly, 4 ống bắn ngư lôi, 1 RBU 6 000, 2 dàn thả 48 mìn	2 chiếc đã được đặt mua và đóng ở xưởng Zelenodolsk từ 2006. VN có thể sẽ mua thêm 2 chiếc nữa và có bản quyền đóng 2 chiếc này trong nước
Liên Xô	Petya II	3	1077	82,30x9,20 x3,20	CONDOG song trục	3	4400+22000	32	5000/10	92	2 cặp 76,2 ly, 2 ngũ ống phóng ngư lôi 401 ly, 2 RBU-6000 ASW RL, 2 DC racks, mìn	2 chiếc mang số hiệu là HQ-15, HQ-16, đóng từ năm 1966
Liên Xô	Petya III	3	1040	91.90x9,20 x2,72	CONDOG song trục	3	4400+22000	32	1650/20	92	2 cặp 76,2 ly, 3 ống phóng ngư lôi 533 ly, 4 RBU-1200 ASW RL, 2 DC racks, mìn	2 chiếc mang số hiệu là HQ-09, HQ-11, đóng từ năm 1978 (HQ-11 không có ngư lôi nhưng có thêm pháo phòng không AA: 2 cặp 37 ly và 2 cặp 23 ly)
Tàu hộ tống nhỏ
Nga  Việt Nam	BPS-500	4	517	62,00x11,20 x2,50	2 dầu	2 jets	19600	35	1650/14	28	8 Kh-35 Uran SSM, 1 khẩu 76,2 ly/59cal DP, 1 khẩu AA 30 ly, 2 khẩu MG 12,7 ly	Lắp ráp tại Việt Nam từ 1999 với kỹ thuật của Nga
Nga	Tarantul I	4	455	56,10x10,20 x2,14	COGAG 2 trục	2	5880+17650	35	2200/14	16	4 SS-N-2C Styx SSM, 1 khẩu 76,2 ly/59cal DP, 1 SA-N-8 SAM position, 2 khẩu AA 30 ly	Tháng 12 năm 2007, Hải Quân Pháp đã chụp hình chiếc tàu Eide Transporter trong biển MANCHE đang chở hai chiếc Tarantul V mà Nga bán cho HQNDVN
Nga  Việt Nam	Tarantul V	4	455	56,10x10,20 x2,14	COGAG 2 trục	2	5880+17650	35	2200/14	16	16 (KH-25) Uran SSM]	8 chiếc sắp được chuyển giao
Tàu tuần tra
Liên Xô	Osa II	8	226	38,60x7,60 x2,00	3 dầu	3	15000	36	800/25	35	4 SS-N-2B Styx SSM, 2 dual 30 ly	HQ-384, HQ-385 ..., đóng từ năm 1975. 4 trong 8 chiếc còn hoạt động
Liên Xô	Turya	5	250	39,60x7,60 x2,00	3 dầu	3	15000	42	650/20	26	1 cặp 57 ly/70cal AA, 1 cặp 25 ly, 4 ống phóng ngư lôi 533 ly	HQ-331, HQ-335, ... đóng từ năm 1984 (HQ-334,335 không có ngư lôi)
Nga	Turya PTF		250	39,60x7,60 x2,00	3 dầu	3	15000	42	650/20	26	1 cặp AK-725 DP 57 ly, 1 cặp 2M-3M AA 25 ly, 4 ống phóng ngư lôi TT cải tiến 533 ly (2 ống phóng ngư lôi Kiểu 53-65 và 2 ống phóng ngư lôi Kiểu 53-56B/K)
Liên Xô	Shershen PTF	3	250	36,00x7,50 x1,50	3 dầu	3	12000	42	450/35	22	1 cặp AK-725 DP 57 ly, 1 cặp 2M-3M AA 25 ly, 4 ống phóng ngư lôi TT cải tiến 533 ly (2 ống phóng ngư lôi Kiểu 53-65 và 2 ống phóng ngư lôi Kiểu 53-56B/K)	Được đóng từ năm 1965. Một số Shershen đã được trang bị 4 Fasta-M SR-SAM
Nga	Svetlyak	2	375	49,50x9,20 x2,20	3 dầu	3	16200	13 (kinh tế) 30 (tối đa)	2200/13	28	1 khẩu AK-176M 76,2 ly, 4x4 (16) Ingal-M SR-SAM, 1 cặp AK-630 AA 30 ly, 1 súng phóng lựu AGS-17	2 chiếc nữa sẽ được chuyển giao
Hoa Kỳ	HQ-01	1	2800	94,70x12,50 x4,10	Diesel 2 trục	2	6080	17 (tối đa)	20000/12	160	3 khẩu 37 ly, 2 cặp 25 ly, 2 SA-N-5 SAM , 2 khẩu 81 ly. Tất cả số tên lửa được cho là đã bị gỡ bỏ vào năm 1990.	Trước đây là chiếc USCGC Absecon (WAVP-374) của Hoa Kỳ (1949-1972), sau chuyển giao cho Việt Nam Cộng hòa dưới cái tên RVSN Phạm Ngũ Lão (HQ-15), sau ngày 30-4-1975 Hải quân Nhân dân Việt Nam trưng dụng dưới cái tên PRVSN Phạm Ngũ Lão (HQ-01). Được tin là vẫn còn hoạt động cho đến năm 2000 mặc dù thông tin về HQ-01 vẫn còn nhiều điều bí ẩn. Tình trạng hiện nay của HQ-01 không rõ, nhưng được cho là không hoạt động và có nhiều khả năng đã nghỉ hưu.
Tàu tuần tra ngoài khơi xa
Việt Nam 8 (+24) tàu lớp HQ-56 (Stolkraft; 22,4 mét) PB với 1 khẩu 20 ly  Việt Nam 4 tàu lớp HQ-37 (chế tạo bởi công ty đóng tàu VINASHIN của Việt Nam)  Liên Xô 14 tàu tuần tra lớp Zhuk (kế hoạch 1400M)
Tàu tuần tra trên sông
Hoa Kỳ	PBR Mark II	22	375	9,80x3,50 x0,61	Diesel 3 vòi phun nước Jacuzzi Brothers		220	28.5		4	1 cặp súng máy M2HB .50 caliber (12,7 ly) ở phía trước, 1 khẩu ở phía sau, súng máy M60 ở hai bên, 1 súng phóng lựu Mk 19	Tất cả đều không còn được sử dụng
Hoa Kỳ	PCF	6		15x4x1,5	twin Detroit Diesel		480	20-25	320/21 tới 750/10	5	1 cặp súng máy M2 Browning .50 caliber (12,7 ly) ở tháp pháo, tổ hợp súng máy .50 caliber và cối 81 ly ở phía sau	Tất cả đều không còn được sử dụng
Tàu quét mìn
Liên Xô	Yurka	2	560	52,10x9,60 x2,65	2 dầu	2	5000	16	1500/12	46	2 cặp 30 ly, 10 trái mìn	HQ-851, HQ-855, đóng từ năm 1979
Liên Xô	Sonya	4	430	48,80x10,20 x2,65	Diesel 2 trục	2	2000	14	3000/10	32	1 cặp 30 ly, 1 cặp 25 ly, 5 trái mìn	HQ-464, HQ-465, HQ-466, HQ-467, đóng từ năm 1987 đến 1990
Liên Xô	Yevgenya	2	88.5	26,13x5,90 x1,30	Diesel 2 trục	2	850	12	300/10	10	2 khẩu súng máy 14,5 ly, thiết bị quét MT34, SEMT-1, AT-2, Neva, GKT-3
Liên Xô	SO-1	4	213	41,90x6,10 x1,80	3 dầu	3	6000	27	1100/15	33	Đóng từ năm 1960	2 cặp 25 ly, 4 RBU-1200 ASW RL, 2 DC racks, 18 trái mìn
Tàu đổ bộ lưỡng dụng
Hoa Kỳ 3 tàu đổ bộ lưỡng dụng lớp LST LST-1/542  Ba Lan 3 tàu lớp LSM Polnocny-B (kế hoạch 771) Hoa Kỳ vài tàu lớp LCU-1466  Liên Xô 10-12 tàu lớp TCM T-4 (kế hoạch 1785)
Tàu vận tải
Việt Nam 1 tàu hậu cần lớp AK (HQ-966) 2 tàu hậu cần lớp AK BD-621
Tàu hỗ trợ
Liên Xô 1 tàu kéo hậu cần (Kế hoạch 745) ATA  Liên Xô 1 tàu Voda (MTV-6/Kế hoạch 561) AWT  Liên Xô 2 tàu lặn tiếp liệu Nyrat-2 (Kế hoạch 376U) (YDT) 2 floating drydocks (YFDL)  Liên Xô 2 PO-2 (Kế hoạch 376) YFL Hoa Kỳ 2 tàu chở dầu ex-US 53-meter (YO) Hoa Kỳ hơn 2 tàu kéo Chaolocco (YTM) Khoảng 9 harbor tub (YTL)

Tên lửa

Nước SX	Tên	Ghi chú
Tên lửa phòng thủ bờ biển
Liên Xô	P-500 Bazalt/SS-N-12 Sandbox	Tên lửa tầm thấp
Nga	Kh-41 Moskit/SS-N-22 Sunburn	Tên lửa siêu âm chống hạm tầm thấp
Nga	P-800 Oniks/SS-N-26 Yakhont	Tên lửa siêu âm chống hạm tầm thấp. Còn gọi là hệ thống phòng thủ Bastion.
Tên lửa sử dụng trên tàu chiến
Nga	Kh-35 Uran/SS-N-25 Switchblade 3M-24E	Tên lửa hạ âm chống hạm tầm thấp. Trang bị trên khu trục hạm Gepard.
Nga	P-15 Termit//SS-N-2A/B Styx	Tên lửa chống hạm. Trang bị trên các tàu PTG và tàu tuần tra.
Tên lửa không đối đất
Nga	Kh-41 Moskit	Tên lửa không đối đất
Nga	P-800 Oniks/Yakhont	Phiên bản không đối đất của tên lửa Yakhont-M
Nga	Kh-35 Uran

 nguồn: vi.wikipedia